Uncategorized

स हि भवति दरिद्रो यस्य तॄष्णा विशाला। मनसि च परितुष्टे कोर्थवान् को दरिद्रा:॥ जिसकी कामनाएँ विशाल हैं, वह ही दरिद्र है। मन से संतुष्ट रहने वाले के लिए कौन धनी है…

सुभाषित शब्द "सु" और "भाषित" के मेल से बना है जिसका अर्थ है "सुन्दर भाषा में कहा गया"। संस्कृत के सुभाषित जीवन के दीर्घकालिक अनुभवों के भण्डार हैं। अयं निजः…

अग्निशेषमृणशेषं शत्रुशेषं तथैव च | पुन: पुन: प्रवर्धेत तस्माच्शेषं न कारयेत् || If a fire, a loan, or an enemy continues to exist even to a small extent, it will…

१) दुर्जनव्यालं बालमृणालतन्तुभिरसौ रोद्धुं समुज्जृम्भते छेत्तुं वज्रमणिं शिरीषकुसुमप्रान्तेन सन्नह्यति। माधुर्यं मधुबिन्दुना रचयितुं क्षाराम्बुधेरीहते नेतुं वाञ्छति य: खलान् पथि सतां सूक्तै: सुधास्यन्दिभि:॥ Wanting to reform the wicked with nectar-sweet advice, is…

अकर्म-शीलं च महाशनं च लोक-द्विष्टं बहुमायं नृशंसम् । अदेश-कालज्ञम् अनिष्ट-वेषम् एतान् गृहे न प्रतिवासयीत ॥१४१॥ अकस्मात् प्रक्रिया नॄणाम् अकस्माच् चापकर्षणम् । शुभाशुभे महत्त्वं च प्रकर्तुं बुद्धि-लाघवात् ॥१४०॥ अकामस्य क्रिया काचिद्…

अधमा धनमिच्छन्ति धनं मानं च मध्यमाः । उत्तमा मानमिच्छन्ति मानो हि महताम् धनम् ॥ यस्य षष्ठी चतुर्थी विहस्य च विहाय च सम्पाद्यताम् अहं कथं द्वितीया स्यात द्वितीया स्यामहं कथं अकृत्यं…

श्रीमान् सुन्दरपाण्डयः श्रृतिस्मृति प्रसृत सत्पदार्थज्ञः। कृतवानार्यां सम्यक् श्रोतॄणां बुद्धिवृद्धिकरिम्॥ १॥ शृणुत श्रुतिजलधौतैः कर्णैः सुश्लिष्ट संधि संबन्धाम्। श्रुत्वावधारयध्वं दोषान् सन्तो नुदन्त्वत्र॥ २॥ सद्भाषित रत्नानां रत्नानामिव सुदोशजातानाम्। हृदि निचयः कर्तव्यः सज्जनसंमानकामेन॥ ३॥…

९००१-१ कलहायन्ते मूढाः कः प्रतिभूः श्वः प्रभात इति । ९००१-२ तस्यामेव रजन्यां कः प्रतिभूः स्वस्य सत्तायां ।। ९००२-१ कलां तामैन्दवीं वन्दे यया यादष्पतिः पिता । ९००२-२ आरुह्य हरमूर्धानं कृतस्त्रैलोक्यमूर्धनि ।।…

८००१-१ एते हि विद्युद्गुणबद्धकक्षा गजा इवान्योन्यमभिद्रवन्तः ।  ८००१-२ शक्राज्ञया वारिधराः सधारा गां रूप्यरज्ज्वेव समुद्धरन्ति ।। ८००२-१ एते हि समुपासीना विहगा जलचारिणः । ८००२-२ नावगाहन्ति सलिलं अप्रगल्भा इवाहवभ् ।। ८००३-१ एतैः…

७००१-१ उपकर्ताधिकाराढ्यः स्वापराधं न मन्यते ।  ७००१-२ उपकारं ध्वजीकृत्य सर्वमेव विलुम्पति ।। ७००२-१ उपकर्तुं प्रियं वक्तुं कर्तुं स्नेहमनुत्तमं । ७००२-२ सज्जनानां स्वभावोऽयं केनेन्दुः शिशिरीकृतः ।। ७००३-१ उपकर्तुं यथा स्वल्पः समर्थो…