सुभाषितानि-४

अकर्म-शीलं च महाशनं च लोक-द्विष्टं बहुमायं नृशंसम् । अदेश-कालज्ञम् अनिष्ट-वेषम् एतान् गृहे न प्रतिवासयीत ॥१४१॥ अकस्मात् प्रक्रिया नॄणाम् अकस्माच् चापकर्षणम् । शुभाशुभे महत्त्वं च प्रकर्तुं बुद्धि-लाघवात् ॥१४०॥ अकामस्य क्रिया काचिद्…

सुभाषितानि-३

अधमा धनमिच्छन्ति धनं मानं च मध्यमाः । उत्तमा मानमिच्छन्ति मानो हि महताम् धनम् ॥ यस्य षष्ठी चतुर्थी विहस्य च विहाय च सम्पाद्यताम् अहं कथं द्वितीया स्यात द्वितीया स्यामहं कथं अकृत्यं…

नीतिद्विषष्टिका

श्रीमान् सुन्दरपाण्डयः श्रृतिस्मृति प्रसृत सत्पदार्थज्ञः। कृतवानार्यां सम्यक् श्रोतॄणां बुद्धिवृद्धिकरिम्॥ १॥ शृणुत श्रुतिजलधौतैः कर्णैः सुश्लिष्ट संधि संबन्धाम्। श्रुत्वावधारयध्वं दोषान् सन्तो नुदन्त्वत्र॥ २॥ सद्भाषित रत्नानां रत्नानामिव सुदोशजातानाम्। हृदि निचयः कर्तव्यः सज्जनसंमानकामेन॥ ३॥…

महासुभाषितसंग्रह ९००१-१००००  

९००१-१ कलहायन्ते मूढाः कः प्रतिभूः श्वः प्रभात इति । ९००१-२ तस्यामेव रजन्यां कः प्रतिभूः स्वस्य सत्तायां ।। ९००२-१ कलां तामैन्दवीं वन्दे यया यादष्पतिः पिता । ९००२-२ आरुह्य हरमूर्धानं कृतस्त्रैलोक्यमूर्धनि ।।…

महासुभाषितसंग्रह ८००१-९०००

८००१-१ एते हि विद्युद्गुणबद्धकक्षा गजा इवान्योन्यमभिद्रवन्तः ।  ८००१-२ शक्राज्ञया वारिधराः सधारा गां रूप्यरज्ज्वेव समुद्धरन्ति ।। ८००२-१ एते हि समुपासीना विहगा जलचारिणः । ८००२-२ नावगाहन्ति सलिलं अप्रगल्भा इवाहवभ् ।। ८००३-१ एतैः…

महासुभाषितसंग्रह ७००१-८०००

७००१-१ उपकर्ताधिकाराढ्यः स्वापराधं न मन्यते ।  ७००१-२ उपकारं ध्वजीकृत्य सर्वमेव विलुम्पति ।। ७००२-१ उपकर्तुं प्रियं वक्तुं कर्तुं स्नेहमनुत्तमं । ७००२-२ सज्जनानां स्वभावोऽयं केनेन्दुः शिशिरीकृतः ।। ७००३-१ उपकर्तुं यथा स्वल्पः समर्थो…

महासुभाषितसंग्रह ६००१-७०००

६००१-१ इन्दुर्मूर्ध्नि शिवस्य शैलदुहितुर्वक्रो नखाङ्कः स्तने देयाद्वोऽभ्युदयं द्वयं तदुपमामालम्बमानं मिथः ।  ६००१-२ सम्वादः प्रणवेन यस्य दलता कायैकतायां तयोर् ऊर्ध्वद्वारविचिन्तितेन च हृदि ध्यातस्वरूपेण च ।। ६००२-१ इन्दुर्यत्र न निन्द्यते न मधुरं…

महासुभाषितसंग्रह ५००१-६०००

५००१-१ आभुग्नाङ्गुलिपल्लवौ कचभरे व्यापारयन्ती करौ बन्धोत्कर्षनिबद्धमानसतया शून्यां दधाना दृशं ।  ५००१-२ बाहूत्क्षेपसमुन्नते स्तनतटेपर्यस्तचीनांशुका ह्रीसङ्कोचितबाहुमूलसुभगं बध्नाति जूटिं वधूः ।। ५००२-१ आभुज्येन्द्रदिशं कुबेरककुभं स्वाश्लिष्य गाढं करैर् आचुम्ब्याम्बुजिनीं समं कुमुदिनीमुल्लास्य तां दक्षिणां ।…

महासुभाषितसंग्रह ४००१-५०००

४००१-१ अस्यामोषधयो ज्वलन्तु दधतु ज्योतींषि कीटा अपि प्रोन्मीलन्तु भुजङ्गमौलिमणयः क्रीडन्तु दीपाङ्कुराः । ४००१-२ प्रष्टव्याः खलु यूयमेव यदि कोऽप्यस्तं गते भास्वति प्रौडःअध्वान्तपयोधिमग्नजगतीहस्तावलम्बक्षमः ।। ४००२-१ अस्या यदष्टादश संविभज्य विद्याः श्रुती दध्रतुरर्धमर्धं ।…

महासुभाषितसंग्रह ३००१-४०००

३०००-१ अर्थिनो जठरज्वालादग्धा वाक्कंचिदञ्चति ।  ३०००-२ तां चाशमयतो वित्तं किन्निमित्तं न विद्महे ।। ३००१-१ अर्थिप्रत्यर्थिलक्षैरप्यपराङ्मुखचेतसं । ३००१-२ त्वां पराङ्मुखतां निन्युः केवलं परयोषितः ।। ३००२-१ अर्थिभुक्तावशिष्टं यत्तदश्नीयान्महाशयः । ३००२-२ श्वेतोऽर्थिरहितं भुक्त्वा…